Hold ctrl-tasten nede. Trykk på + for å forstørre eller - for å forminske. MAC-brukere holder cmd-tasten istedet for Ctrl-tasten

Søndag 12. november 1939, litt før klokka 12 på formiddagen, eit skip nærmar seg Brønnøysund. Det er ”stille, fint siktbart veir”, og måsane skrik frå alle kantar. Særs omkring dette skipet, for det er lasta med fisk frå Barentshavet.

Framme i baugen er namnet prenta med store svarte bokstavar: ”Adolf Hitler”. Rett før passering av Væreøyen gis det ordre til maskinen om å redusere til halv fart. Adolf glir rolig i retning av det vestre løpet, det er iallfall det han trur, men losa har blanda i hop to ulike vardar, den på Åboskjæret og den på Odinskjæret. Da feilen er oppdaga slår dei full revers i motoren – men det er for seint, Adolf Hitler fer rett på Åboskjæret.

Ein kan vel kanskje seie at det ikkje er kvar dag Adolf kjem til Brønnøysund, men Adolf Hitlers fører, kaptein Willy Stengel, var ikkje nokon førstreisdreng i desse farvatna. Losa Oswald Larsen hadde god kjennskap til Stengel frå strekninga Honningsvåg-Løddingen, og ein må tru at det var orsaka til at kaptein Stengel kontakta Larsen for oppdraget. Det hadde seg nemleg slik at det ikkje var ein sertifisert los å oppdrive i det aktuelle tidsrom. Korkje Larsen eller Lorents Warholm, den andre losa, hadde anna sertifikat enn strekninga Honningsvåg – Løddingen, noko dei åtvara kaptein Stengel om. Korsomhelst ville Stengel ha dei med, han tenkte nok det var betre med noko enn inkje. Warholm hadde reist gjennom Brønnøysund som skipper i 10 år, samt budd fast på same sted. Larsen hadde vore med på tre reiser frå Løddingen til Koppervik, med den hensikt å lære seg farvatnet. Båe var altså godt røynd i området, men det var kaptein Stengel og.

Samstundes som Adolf Hitler ligg der med nesa i veret, ligg Bjergningsdamper Jason i Kristansund med full bemanning og dampen oppe, klar for eventuelle Bjergningsoppdrag. Dei får ei telefon frå kontoret i Trondheim kl 1330 om at trålaren Adolf Hitler ligg på grunn i Brønnøysund og ynskjar assistanse. Kaptein Helseth og hans mannskap kastar trossa på land medan 1ste maskinist Eriksen aukar omdreiingane. Vinden står på nordvest og aukar gradvis til kuling , men styrmann Høviskeland førar båten trygt fram til Storfosen, kor dei ankrar opp for natta. Stormen fortsett neste dag, men Jason styrer fint gjennom og kjem til Brønnøysund kl 2005 på kvelden.

”Der blev opprettet kontrakt med s/tr ”Adolf Hitler”s fører kaptein Stengel om flottbringelse av tråleren”

Frå her startar bjergninsarbeidet. Det er ein stor grad av detaljrikdom i beskrivinga av korleis dei trekk skipet av skjæret, mellom anna får ein lese mykje om ”varpankeret”. Fleire forsøk blir gjort å på trekke Adolf av skjæret, og kl 1430 på onsdag 15. november:

”blev atter hevet kraftig på begge sier så wirene stod som fiolinstrenger, samtidig blev der fra Jason gitt kraftige rykketak, og under et av disse rykketak kom havaristen flott kl 1445.”

Som eit ledd i flottbringinga, måtte Adolf Hitler losse ut all fisken dei hadde ombord. Torsdag 16. november:

”kl 1315 forhalte Jason langs kaien for å gi plass til de fiskelastede motorkuttere så de kunde begynde å laste fisken ombord i tråleren igjen. Imidlertid blev der oplyst fra tollkontoret at skulde fisken taes inn igjen måtte Adolf Hitler innklareres. Da dette vilde være for kostbart i forhold til den verdi den opplossede fisk hadde, og man ikke havde større bud enn kr 20 fikk på fisken, blev man enige om å sende mannskap med kutteren ut og dumpe lasten på dypt vann. Fisken kunde ikke selges i land til annet enn guano.”

Grunnstøytinga hjå Adolf Hitler er ein ganske interessant historie, om ein liker å spekulere i orsak og hending. Korleis kunne to erfarne losar gjere ein sånn feil i fint vær og god sikt? Det er kanskje ein plausibel forklaring at det var ein menneskelig svikt. Men at Adolf Hitler ikkje fikk laste opp igjen fisken utan å måtte fortolle og såleis ende med stort tap, kan ikkje vere heilt tilfeldig. Tidspunktet tatt i betraktning, Tyskland var allereie i full krig på kontinentet, er det lett å tenkje seg at det fantes mindre nøytrale kreftar rundt omkring i det vidstrakte ”nøytrale” Noreg. Og om tollkontoret elles ikkje er den mest populære eininga hjå staten Noreg, så var dei nok det i Brønnøysund den påfølgande veka.




.